Ik had al een tijd niets meer van hem gehoord. Mijn e-mails en telefoontjes bleven onbeantwoord. Niet zo vreemd misschien, want vriend Pascual Gaviria is een druk bezet journalist die dankzij het radio programma La Luciérnaga en een wekelijkse column in het dagblad El Espectador een bekende Colombiaan is geworden.
Toch begreep ik afgelopen woensdag, toen z’n column verscheen, dat de reden een heel andere was. Daarin schrijft hij dat hij een paar dagen eerder voor het eerst van zijn leven was bedreigd en dat dit zonder twijfel te maken had met zijn werk als journalist. Op 25 oktober zijn er regionale verkiezingen in Colombia en de strijd om de macht in de dorpen, steden en ook grote steden als Medellín is letterlijk op leven en dood.
Het radiostation waar Pascual werkt ontving tijdens het laatste uur van de uitzending een vreemd telefoontje. De man aan de telefoon vroeg waar Pascual Gaviria was. Toen de receptioniste antwoordde dat hij een dag vrijaf had genomen, volgde en scheldpartij waarbij het woord hijodeputa misschien nog wel het meest decente was.Daarna vertelde de beller, in het typische jargon van de schurken uit de criminele wereld ‘dat hij beter weg kan blijven en er goed aan doet op te passen met wat hij doet en zegt.’ Ook zei de anonieme beller dat het geen grap was en dat ze hem vanaf de plek van bellen goed in de gaten konden houden. Dat laatste werd kort daarop door de politie bevestigd, want het telefoontje bleek afkomstig van een openbare telefoon op een paar straten van het radiostation.
Tijdens de verkiezingen van oktober staat een aantrekkelijke hoofdprijs op he spel: de toegang tot de begroting en bureaucratie van de lokale regeringen. In het geval van Medellín en Antioquia is de situatie niet erg hoopgevend. Het gevaar dreigt dat de politici die een positieve draai hebben gegeven aan het regionale bestuur door afscheid te nemen van het traditionele cliëntelisme, worden vervangen door politici die de politiek zien als een lucratief bedrijf en als een manier om er zelf beter van te worden. De situatie is vooral ernstig voor het departement van Antioquia waar de huidige gouverneur Sergio Fajardo, bekend als boegbeeld van de nieuwe politieke golf, plaats zal moeten maken (als de enquêtes gelijk krijgen) voor Luis Pérez, een politicus van het laagste allooi.
De situatie van Pascual is niet te benijden, maar journalisten die niet in Bogotá of Medellín wonen, maar hun werk doen in de afgelegen regio’s van het land, staan er nog veel moeilijker voor. Want dáár hebben de ‘duistere krachten’ nog veel meer vrij spel.
Dat gold bijvoorbeeld voor de journaliste Flor Alba Núñez, die op 10 september werd vermoord door sicarios in Pitalito, een kleine gemeente in het departement Huila, in het zuidoosten van Colombia. Het belangrijkste spoor dat de politie daar volgt is dat van alias ‘De ingenieur’, een man die Núñez in haar radioprogramma als crimineel (en ex-gevangenge) had ontmaskerd en die nu ineens propagandamateriaal uitdeelde voor een van de burgemeesterskandidaten van Pitalito. Iemand belde haar na de uitzending op en waarschuwde dat ze het onderwerp beter kon laten rusten omdat het een ‘gevaarlijk type’ was.
Zowel in Pitalito als in Medellín geldt dat maffia en politiek een explosief en soms dodelijk mengsel is.
– Nico Verbeek
Schaf hier de boeken van Nico Verbeek aan bij Bol.com
*Eerder verschenen in La Chispa