Door: Nico Verbeek
Atlético Nacional, de meest succesvolle Colombiaanse voetbalclub, viert de dertigste verjaardag van het winnen van de Copa Libertadores. Daarmee waren ‘de groen-witten’ uit Medellín de eerste Colombiaanse club die de belangrijkste trofee van Zuid-Amerika wonnen, te vergelijken met de Champions League of de vroegere Europa Cup 1.
De finale van de Copa de Libertadores wordt over twee wedstrijden gespeeld. De tegenstander in 1989 was Olimpia uit Paraguay. Na de heenwedstrijd met 2-0 verloren te hebben, werd de thuiswedstrijd met 2-0 gewonnen, waardoor het weer gelijk stond. Na een extreem spannende penalty-serie wist Nacional de belangrijke trofee te veroveren, vooral dankzij doelman René Higuita en de man die de 18e (!) en beslissende penalty scoorde, Leonel Alvarez.
Om zover te komen moest Nacional eerst een groep van vier ploegen overleven, daarna speelden ze in de achtste finale tegen het Argentijnse Racing de Avellaneda. De wedstrijd thuis werd met 2-0 gewonnen, en de uitwedstrijd verloren met 2-1, waardoor Nacional door ging naar de kwartfinale, waar ze het moesten opnemen tegen Millonarios, de grote concurrent uit Bogotá. De thuiswedstrijd werd met 1-0 gewonnen, zodat de tweede wedstrijd, in Bogotá de beslissing moest brengen.
Die tweede wedstrijd werd een werkelijke klassieker (zie foto hierboven) en is een van de meest memorabele wedstrijden in de geschiedenis van het Colombiaanse voetbal. Niet alleen omdat er zoveel op het spel stond, maar ook vanwege de traditionele rivaliteit tussen de groenen uit Medellín en de blauwen uit Bogotá. Millonarios nam een voorsprong in de 25e minuut door een goal van Carlos Estrada, maar in de tweede helft maakte John Jairo Tréllez er 1-1 van en daardoor mocht Nacional door naar de halve finale.
Die halve finale werd een makkie: Nacional won thuis met 6-0 van Danubio uit Uruguay en ging naar de finale. Daar troffen ze Olimpia uit Asunción, Paraguay. De heenwedstrijd werd gespeeld in het roemruchte stadion Defensores del Chaco voor 40.000 toeschouwers. Nacional verloor die wedstrijd met 2-0.
De tweede en beslissende wedstrijd vond op 31 mei plaats, maar niet in het eigen stadion in Medellín, maar in El Campín in Bogotá. Dat kwam omdat het stadion Atanasio Girardot, volgens de regels van de Conmebol, niet over voldoende zitplaatsen beschikte. In deze legendarische wedstrijd verschenen voor Nacional aan de aftrap: René Higuita, John Jairo Carmona, Gildardo Gómez, Luis Carlos Perea, Andrés Escobar, Leonel Alvarez, Alexis García, Luis Alfonso Fajardo, Albeiro ‘Palomo’ Usuriaga, Jaime Arango en John Jairo Tréllez. Coach was Francisco Maturana, de man die later het Colombiaanse elftal naar twee wk’s zou leiden, in 1990 en 1994.
De tweede finale-wedstrijd eindigde in een 2-0 overwinning voor Nacional en dus moesten penalty’s de beslissing brengen. Bij de penalty-serie werd René Higuita de grote held door maar liefst vier penalty’s te stoppen, waardoor de serie tot de negende serie gelijk op ging. Uiteindelijk schoot Leonel Alvarez de laatste, en achttiende penalty raak, en zorgde daarmee voor een ongekende euforie in het stadion en in heel Colombia.
Daarna mocht Nacional meedoen aan de Copa Intercontinental (de oude wereldcup tussen de winnaars van Europa en Zuid-Amerika) en verloor die maar nipt met 1-0 tegen het grote AC Milan van het trio Rijkaard-Gullit-Van Basten. Het zou nog tot liefst 2004 voordat opnieuw een Colombiaanse club de Copa Libertadores zou winnen: Once Caldas uit Manizales won in dat jaar van Boca Juniors.
Atlético Nacional won in 2016 voor de tweede keer de Libertadores en reikte in datzelfde jaar ook tot de finale van het tweede Zuid-Amerikaanse toernooi, de Copa Suramericana, maar die finale werd niet gespeeld omdat het vliegtuig waarmee de Braziliaanse tegenstander, Chapecoense, naar Medellín vloog, vlak voor de landing op het vliegveld van Rionegro, neerstortte. Atlético Nacional besloot daarop de beker, zonder te spelen, aan de tegenstander te laten.
De beste vriend van Andrés Escobar, een van de belangrijkste spelers van het elftal van 1989 was Juan Jairo Galeano, een van de spitsen van het elftal van die tijd, die echter door een blessure de finale niet kon spelen. Galeano en Escobar waren als broers en het was ook Galeano die Andres Escobar vergezelde op de avond dat hij in Medellín werd vermoord, na op de wk in 1994 een eigen goal gescoord te hebben.
Hij vertelt over zijn herinneringen aan de Copa Libertadores van 1989 en aan het team dat zoveel heeft betekend voor het Colombiaanse voetbal.
‘Het mooiste van die tijd was dat we echt een familie vormde en dat was de basis van het succes. We lachten en huilden samen. Als we verloren dan verloren we samen en als we wonnen dan was het ook een collectieve prestatie. We hebben vandaag nog steeds een goeie vriendschap behouden, met alle spelers van dat team. We zitten ook samen in een groep van whatsapp, waarin we zo nu en dan contact met elkaar opnemen en op de hoogte blijven waar iedereen mee bezig is. De meeste zijn nog steeds in het voetbal actief, sommigen wijden zich aan andere zaken. En aan de spelers die inmiddels zijn overleden: hun herinnering bewaren we in ons hart. Andres (Escobar) is natuurlijk nooit verdwenen uit onze gedachten, het is gewoon onmogelijk te vergeten wat hij voor ons en voor het voetbal in Colombia heeft betekend. Palomo Usuriaga (in 2004 in Cali vermoord) was eigenlijk altijd kind gebleven, iedereen mocht hem graag.
Wat ik me nog van de nacht van de titel herinner? Een combinatie van verdriet en geluk. Geluk omdat we de Copa Libertadores wonnen en verdriet, omdat drie spelers geblesseerd in Medellín achterbleven, onder wie ikzelf, met een knieblessure. In mijn plaats speelde Palomo en gelukkig was uitgerekend hij de grote uitblinker die avond.
Een bijzonder anekdote? Ik weet nog dat ik de straat op ging om de ploeg tegemoet te lopen en de karavaan te zien. Bij de Vierde Brigade kwam de platte kar voorbij en Andrés Escobar zag mij staan, hij liet de wagen stoppen, en ze verplichtten me om ook op te stappen en mee te rijden naar het stadion, om de overwinning te vieren.’
Youtube
https://www.youtube.com/watch?v=VoDCot2_djY
Nico Verbeek
– Colombiaans.nl
Nico Verbeek is schrijver en columnist voor onder andere Colombiaans.nl en schreef de boeken Het kartel van de Narcos, De wrekers van Medellín, Eigen Doelpunt en Ingrid Betancourt De vrouw die president wilde worden. Verbeek is woonachtig in Medellín. Ook geeft hij Nederlandse les aan Colombiaanse burgers die het examen voor inburgering-buitenland moeten doen.
Verbeek schreef onder meer onderstaande boeken
Lees ook
» Colombiaans.nl – exclusive Andrés Escobar – De Kronieken van een Heer
»
Openingswedstrijd Copa America in teken van Andrés Escobar
» 22e sterfjaar van Andrés Escobar
» De moord op Colombiaanse minister Lara, vandaag 35 jaar geleden» Colombia en Venezuela, op de grens van oorlog… in 1987
» Honderd jaar Spaanse griep in Colombia
» Gabriel García Márquez en de bananenstaking
» Mijn naam is Juan Pablo alias Sebastián Marroquín, zoon van Pablo Escobar