Aan het einde van de vorige eeuw stond Medellín bekend als de hoofdstad van de misdaad, met ongekende geweldscijfers. In de periode van 1989 tot 1991 vonden alleen al in Medellín naar schatting vijfduizend inwoners per jaar een gewelddadige dood.
Het kartel van Medellín, met aan het hoofd Pablo Escobar, nam zijn toevlucht tot schijnbaar lukraak terrorisme om de Colombiaanse staat ertoe te bewegen de uitlevering van Colombiaanse criminelen aan de Verenigde Staten te voorkomen.
In de belangrijkste steden van het land werden aanslagen met autobommen gepleegd, waarvan duizenden willekeurige personen slachtoffer werden. Er ontploften honderden bommen in straten, banken, zetels van politieke partijen en dagbladen, publieke gebouwen, hotels, woonwijken en winkelcentra van de vijf belangrijkste steden van het land.
Op 16 februari 1991 vond één van de zwaarste bomaanslagen uit de tijd van de narco-terreur plaats. De bom was deze keer verstopt in een Mazda, onder de brug van de Avenida San Juan, vlakbij de uitgang van stierenvecht-arena La Macarena en werd tot ontploffing gebracht op het moment dat de mensenmassa’s een weg naar buiten zochten.
Het precieze aantal doden van de aanslag is nooit precies vastgesteld. Aanvankelijk werd gesproken van 17 doden, later werd het bijgesteld naar 28 doden. Het aantal gewonden werd geschat op rond de 150. Een van de slachtoffers van Escobars bom was de leider van zijn favoriete muziek-orkest Marco Fidel Suárez. Hij heet Danilo Jiménez en is nu 80 jaar oud.
In de jaren tachtig ging het muzikale groepen als die van Danilo Jiménez voor de wind, vooral dankzij de ‘hoge risico-ondernemers’ die dankzij de drugshandel veel geld te besteden hadden. Danilo’s orkest speelde op talloze evenementen in Medellín en randgemeenten, zoals bij processies, heilige missen, stierenvecht-spektakels en politieke bijeenkomsten wanneer er verkiezingen waren.
Ze werkten voor iedereen die ze wilde inhuren, maar ze kregen vooral opdrachten van de belangrijkste patrón in de wereld van het snelle geld: Pablo Escobar. Dat was de man die er, samen met zijn collega’s in de branche, voor zorgden dat er werk was voor iedereen.
Escobar huurde zijn orkest in om mee op politieke campagne te gaan. El Patrón had er zijn zinnen op gezet om bij de verkiezingen in 1982 gekozen te worden in het Colombiaanse parlement. Hij trok daarom elk weekend naar de achterwijken van de stad, met zijn ‘sociale’ programma Medellín sin Tugurios (Medellín zonder Sloppenwijken), schonk voetbalveldjes, knapte de wijken op en speelde voor Sinterklaas. Hij wilde de inwoners laten zien dat hij een politicus was die niet alleen dingen beloofde maar ook werkelijk uitvoerde.
Het orkest van Danilo speelde muziek, terwijl Escobar met politiek bezig was. Hij installeerde het evenement, gaf een korte toespraak, daarna klonk het nationale volkslied, het volkslied van Antioquia en dan kon het feest beginnen, al om 12 uur ‘s middags. De muzikanten moesten een groot uithoudingsvermogen hebben, want ze gingen tot rond middernacht door. Dan vertrok Escobar weer en liet hij een dikke cheque achter voor de muzikanten. Het was de tijd van de bonanza, waar Danilo’s orkest van meeprofiteerde.
De bom in 1991 kwam op het hoogtepunt in de carrière van het Marco Fidel Suárez- orkest. Ze hadden de hele avond in La Macarena gespeeld, wat ze wel vaker deden. Dan speelden ze een paar nummers voorafgaand aan het stierenvecht-spektakel en als dat achter de rug was, kwamen ze terug voor een kort concert.
Van de bom herinnert hij zich maar weinig en de enige beelden die hij heeft, zag hij later op televisie: de enorme vlammen die oplaaiden, de slachtoffers op straat, de meer dan dertig totaal uitgebrande en vernielde auto’s. Hij kreeg een harde klap op z’n hoofd, waardoor z’n hersens ernstig werden aangetast.
Veel mensen stierven door de verbrandingen of door het blikwerk van de auto’s dat door de lucht vloog. Er waren mensen die in wanhoop in de Medellín-rivier sprongen en daar verdronken.
Drie muzikanten die met Danilo werkten, overleefden de aanslag niet. De andere leden van het orkest raakten allemaal in meer of mindere mate gewond en eindigden voor altijd met problemen aan oren en ogen. Ook Danilo’s vrouw, de manager van het orkest, werd zwaar gewond en kwam in een rolstoel terecht.
Danilo mocht al snel weer naar huis, maar was van de ene op de andere dag weer een kind geworden en moest hij alles opnieuw leren. Hij kon niet meer lezen, niet meer schrijven, nog geen vork en mes vastpakken en vrijwel niet meer praten. Hij was een groot deel van zijn geheugen kwijt, had de capaciteiten van een klein kind, maar het enige dat hij niet was vergeten, was de muziek.
Geleidelijk begon hij weer te praten en ook weer muziek te maken. Het orkest begon ook weer op te treden, maar de tijden zijn veranderd en de optredens zijn veel schaarser geworden.
Pablo Escobar zelf zag er vanaf om die avond in februari 1991 naar La Macarena-arena te komen, zoals hij altijd plachte te doen. Misschien was dat het eerste signaal dat er iets stond te gebeuren.
Later zouden andere getuigen uit de narco-geschiedenis vertellen dat Escobar zijn familieleden en beste vrienden die dag nadrukkelijk op het hart drukte vooral niet naar La Macarena te gaan.
Daar hoorde Danilo Jiménez helaas niet bij.
Nico Verbeek
– Colombiaans.nl
Nico Verbeek is schrijver en columnist voor onder andere Colombiaans.nl en schreef de boeken Het kartel van de Narcos, De wrekers van Medellín, Eigen Doelpunt en Ingrid Betancourt De vrouw die president wilde worden. Verbeek is woonachtig in Medellín.
Verbeek schreef onder meer onderstaande boeken
Lees ook
» Mijn naam is Juan Pablo alias Sebastián Marroquín, zoon van Pablo Escobar
» Invloedrijke Colombiaanse personen: Pablo Escobar
» Review film: Loving Pablo Escobar
» Fan van NARCOS? DEA-agenten van Pablo Escobar komen naar Nederland
» Toch kluis gevonden in voormalig huis van Pablo Escobar
» Nijlpaarden van Pablo Escobar krijgen eigen documentaire
» Pablo Escobar nog steeds aanbeden in Medellín